Op de yogamat

‘Yoga? Is dat iets voor mij?’ Misschien heb je al een beeld van yoga. Je zou er bijvoorbeeld op zijn minst erg lenig voor moeten zijn. En spiritueel. Of het beeld dat yoga een goede oplossing is om tot rust te komen in het haastige bestaan. Het zou goed zijn voor je gezondheid of een burn-out voorkomen. Het beeld bestaat ook vaak dat mediteren en mindfulness methoden zijn, die vooral ingezet worden bij ziekten, burn-out en depressie en met succes. Wat je beeld ook is, het artikel hieronder geeft een schets van het yoga-landschap. 

Wat komt er allemaal bij kijken? Waar geven ze yogales? Welke vormen zijn er? Ga je naar een yogastudio of naar een sportschool? Is het wel een sport of is er een verschil? In dit artikel zal ook antwoord gegeven worden op deze vragen.

De vraag of yoga iets voor je is heeft een vraag vooraf. Als je dit al wilt gaan doen, wat is de daadwerkelijke reden daarvan? Het verschilt nogal of je naar een yogales gaat of een avondje sport.

op-de-yogamat

Ontspanning

Veel mensen die op les komen, zeggen dat ze teveel prikkels hebben in  het tegenwoordige drukke en haastige bestaan. Of er is een ziekte ontstaan. Ze willen tot rust komen en / of beter worden.  De drukte zit niet alleen buiten maar ook van binnen. Alsmaar malende gedachten zijn niet te stoppen. Maar hoe doe je dat, echt tot rust komen in jezelf? Stil worden en ontspannen is iets dat je misschien nooit goed geleerd hebt of niet vaak doet. Stilzitten op de grond en aandachtig zijn is dan nog een stap verder. Dat is wel precies wat yoga je leert. De eerste stap is het lichaam vertragen en letterlijk stil laten vallen. 

Nog niet zo lang geleden was de wereld voor veel mensen kleiner, minder snel en er was minder informatie beschikbaar. In het weekend zat meer rust om de stress van alle dag te verwerken en nieuwe energie op te doen. Op dit moment staan veel mensen steeds op “ontvangen”. De mobiel staat aan, er is op elk moment van de dag bereikbaarheid en informatie en de gemeenschap is groter en verder van huis. Het wereldnieuws is meteen binnen en niet altijd positief. Dit leidt er onder andere toe dat  zelfs op jonge leeftijd er steeds meer mentale druk gevoeld wordt. Een interessant artikel daarover vind je hier. De informatiemaatschappij biedt grote mogelijkheden en kansen en geeft veel kennis en uitwisseling. De andere kant is het gevaar van overprikkeling en niet meer mee kunnen doen.

Sporten, uitjes, verjaardagen, vakantie, feestjes, het lezen van een boek en luisteren naar muziek worden gezien als vormen van ontspanning. Maar het is een feit dat dit nog steeds activiteiten zijn die je fysiek en mentaal geen echte rust en ontspanning geven, omdat je weer iets aan het doen bent. Deze activiteiten brengen je dus in de ‘doe-modus’. Ze geven fysieke en mentale prikkels, die verwerkt moeten worden, hoe leuk ze ook zijn. Ze komen bovenop de “gewone” dagelijkse dingen. In de yoga worden deze activiteiten dan ook niet als ware ontspanning gezien.

Hoe vind je wel de echte ontspanning, waarin het lichaam en je hoofd tot rust komen?  Yoga met daarbij inbegrepen meditatie, bieden je daar duidelijke technieken voor. Die werken in op lichaam en geest. De kanttekening hierbij is, dat yoga niet voor iedereen geschikt is en dat het niet voor iedereen werkt.

…De mobiel staat aan, we zijn op elk moment van de dag bereikbaar en er is een grotere community. Wereldnieuws is meteen binnen en jongeren hebben steeds meer mentale druk.

yogamat-adempauze

Yoga als medicijn?

Nogal wat mensen beginnen met yoga als er in het leven een kantelpunt is. Yoga komt op zo’n moment als mogelijkheid tevoorschijn als hulp bij klachten als overprikkeld zijn, depressie, burn-out, vermoeidheid, slapeloosheid, het niet meer kunnen ontspannen of ziekte. Er is een punt gekomen, waar het niet meer gaat zoals het ging. Ook in mijn leven is ziekte 30 jaar geleden de aanleiding geweest om yoga te gaan doen. 

Yoga is vaak een antwoord op  een diepere behoefte en vraag. Vragen zijn bijvoorbeld: Is mijn leven echt zo dat ik het overvol stop met dingen doen, of zit er een diepere zin achter mijn bestaan en is er een hoger doel? Wie ben ik achter al mijn gedoe? Wat is de betekenis van mijn ziekte? Wat wil ik betekenen?

Yoga is een manier van leven, waardoor je contact gaat maken met je innerlijke beleving. Je wordt aandachtig en oefent om in de innerlijke stilte en ruimte te komen en zijn. Je eerste oefening is dan het lichaam zo te trainen dat het kan ontspannen en lang in stilte kan zitten. Dat doe je door los te laten naar de aarde en door vooral je bekken en wervelkolom te trainen. 

Door yoga te gaan beoefenen verandert je mindset.  ‘Dus Astrid, dat is toch zweverig gedoe?’ hoor ik je denken. Je innerlijke beleving is niet zo zweverig. Kun je dat oordeel ontrafelen? Wat zit eronder?  Wat ook belangrijk is te weten, is dat yoga niet als medicijn of therapie is bedoeld, maar dat het ooit begon in de Indiase wouden met Indiase wijzen….

Thuiskomen in jezelf

Eerder noemde ik al het woord ‘mindset’. Een populaire engelse term. In gedrag is de mindset nogal eens bepalend. Met oefeningen kun je je gedrag beïnvloeden, zodat je je voelt thuiskomen in jezelf. Hier is mindset ineens best iets vaags als je het nog nooit hebt meegemaakt. Dat komt omdat dit niet iedereen van jongs af aan is geleerd. Maar dit is wel wat de kern van yoga is! En daar begint de ontdekking van een hele andere, ik stel rijkere, “ik”.

De oorsprong van yoga ligt in het oude India, waar de mensen nog afhankelijk waren van leven in de natuur. Door de natuur waar te nemen en die naar de hand te zetten, wist men dat mens en kosmos één waren. Wat daarboven is, is ook beneden en wat buiten is, is ook binnen. Alleen was de mens dat vergeten. De oosterse filosofie plaatst de goddelijke krachten en het universele bewustzijn in de mens en daarmee het goddelijke in de mens. Door oefeningen en rituelen, die met stilte, geduld, volharding, liefde werden gedaan, was uiteindelijk innerlijke bevrijding mogelijk. Die innerlijke bevrijding houdt in dat je een eenheid ervaart met alles wat er om en in je aanwezig is. Het een zijn met het hele universum.

Vanuit die oude filosofie is de vraag die je jezelf bij yoga stelt: Wat is dat ik, dat ik steeds benoem? Wie of wat ben ik? Misschien denk je nu: ‘Astrid Eijgenberger, dit gaat me te ver.’ Dat mag. Alleen is het waarschijnlijk precies dat, wat je zoekt, de eenheid in plaats van het eeuwige gevecht om je bestaan. 

Yoga leert je naar jezelf te kijken en een beleving van jezelf te krijgen. Het is een zoektocht naar en in jezelf, de innerlijke weg. Op jouw tijd en in jouw levensritme. En yoga geeft je daarbij de oude regels en inzichten van eeuwen geleden als handvat en houvast. 

Yogaoefeningen

Hoe ziet dan die yoga eruit? Dat is een lastig te beantwoorden vraag en ik kan dan ook alleen vertellen wat ik je bied in mijn yogalessen. Er zijn zoveel wegen in yoga als dat er mensen zijn. Je kunt op les bij iemand die vooral insteekt op krachtige fysieke oefeningen, zoals bij power yoga of Bikram yoga, of weer bij iemand die alleen meditatie beoefent. Maar je eerste stap begint altijd met het fysieke lichaam, want of je nu beweegt of stilzit, het lichaam komt voorop. Met aandachtige yogaoefeningen verken je het lichaam vanuit voelen en ademen. Dat is wat je het meest bij bijvoorbeeld yoga online ziet of op yoga tv; de asana’s, die inmiddels postures en poses zijn gaan heten.

Maar onder dat fysieke wat zich het eerst laat zien, zit iets onzichtbaars. Je verbindt namelijk je lichaam met je geest. De betekenis van yoga is “onder het juk brengen” en ook “verbinden”. Door de oefeningen met de adem te verbinden, komt er stilte en ruimte. Dat heeft een uitwerking op je denken en je bewustzijn. Het denken is vaak ik-gericht en volgt patronen. Het denken veroorzaakt vaak lijden. Pijn is voorbij, maar de herinneringen worden herkauwd of gevolgd door verhalen over, waardoor de pijn toch verlengd wordt.

Hoe gedachten een situatie op heel veel verschillende manieren kunnen inkleuren is in dit filmpje mooi zichtbaar gemaakt. https://www.youtube.com/watch?v=uDg2tpqML7g Waarschijnlijk heb je uit je eigen leven voorbeelden te over.

Door yoga-oefeningen wordt je koker van waaruit je de wereld beziet en beoordeelt, ruimer en je gaat letterlijk ruimer, vrijer, opener en liefdevoller leven.

  • Yoga begint met zelfkennis. Dat is wat je in de wereld schept met wat je voelt en beleeft. Jij bent uniek en je voegt iets aan de wereld toe.
  • Yoga begint met jezelf helemaal en onvoorwaardelijk accepteren. Doorleef ook de kanten van jezelf die je afwijst.
  • Yoga leert liefdevolle compassie met jezelf. Er komt een ander soort beleving dan het oude patroon van controle en sturing.
  • Yoga brengt je bij je ware natuur van openheid en vertrouwen.
  • Yoga brengt je bij moed. Het vraagt moed om jezelf te ont-moeten.

De vorm van yoga die nu wordt beoefend, is een mix geworden van, als je geluk hebt, Indiase traditie met westerse invloeden. De kern blijft overeind: het hele universum is een groot verbonden geheel. Jij bent deel van dat universum en er is heelheid, volheid en liefde. Door je innerlijk af te stemmen is de ervaring van heelheid en verbinding te ervaren. Dan begint jouw heel worden uit welke klacht je ook maar hebt, ook zelfs als de ziekte of het gebrek chronisch blijkt te zijn. 

Hoe ziet een yogales eruit?

In de les is het eerst belangrijk in het lichaam te komen. Door de voeten stevig op de aarde te zetten en te houden, het bekken te ervaren en dan te voelen hoe je staat, wordt de eerste verbinding met je lichaam gelegd. Door de drukte van de dag is het hoofd vaak overvol en zijn de voeten koud. De volgende stap is de adem. De ademoefeningen verbeteren je innerlijke harmonie en balans.
Omdat ik weet dat vrouwen zichzelf vaak overvragen, veiligheid willen en zichzelf willen zijn, heb ik ervoor gekozen om alleen vrouwen op les te hebben.

Mediteren

Drukte en gedoe kan kalmeren door stil te zitten, aandachtig te zijn bij dat wat er op het moment is en bijvoorbeeld de adem te observeren. Dat valt niet mee, want de stem in je hoofd is gewend de overhand te nemen en de regie te bepalen. Defusie van die gedachten kun je toepassen door deze stem een naam te geven, bijvoorbeeld “tante Bep”, de rechter, de perfectionist. In de ACT-therapie is het een bewezen vorm om gedachten te zien voor wat ze zijn; ze komen en gaan en jij bent niet je gedachten. Jij hebt de regie over je gedachten. Yoga ziet gedachten als voorbijgaand en je leert je er niet aan te hechten. Het is een kwestie van geduldig te blijven oefenen en de resultaten zijn zoals door veel mensen ervaren wordt: meer rust, focus en balans.

Een keer in de drie weken kun je mee mediteren. We combineren yoga-oefeningen, zodat het lichaam voorbereid wordt op stilzitten, met een ontspanningsoefening of yoga nidra en we sluiten af met een meditatie, visualisatie of mindfulnessoefening. Het zijn prachtige avonden, waar je als een heel ander mens na afloop naar buiten stapt.

Yoga nidra

Een speciale meditatieve vorm van yoga is yoga nidra. De eerste kennismaking had ik in India en leerde daar de eerste beginselen. Het is de vorm van yoga, waarbij het lichaam slaapt en de geest wakker blijft. Gedurende de hele sessie lig je stil en volgt de instructies. Je neemt van tevoren een innerlijk besluit. Dat heet een sankalpa. Je zegt bijvoorbeeld in en tegen jezelf: “Ik ben gelukkig en compleet”. Dat positieve besluit herhaal je in stilte drie keer en dan beginnen de instructies met je aandachtig door het lichaam te leiden, met ademoefeningen en visualisaties. Als je yoga nidra veelvuldig oefent merk je op een gegeven moment dat je oude patronen en opvattingen, ongemakken en instellingen ongemerkt los hebt gelaten en dat je nieuwe structuren krijgt. De sankalpa met de oefeningen brengen ongekende veranderingen teweeg. Een podcast die ik veel heb gevolgd is van Karen Brody op https://www.soundstrue.com/pages/daringtorest-yoganidrameditations

Yoga nidra is een van de nieuwere hypes in yogaland, maar uit ervaring kan ik zeggen dat het waarschijnlijk ook komt, omdat het diepgaand werkt, echt ontspant en je verandert. Het is een innerlijke reset naar heelheid, voorbij angst en beperkingen van welke aard ook. 

Hatha Yoga en meer.

Bij Yogapraktijk De Adempauze in Dreumel ervaar je yoga zoals yoga bedoeld is. Het is dus geen sport, maar een manier van leven. Je leert verdieping en  echt naar jezelf te luisteren. De oefeningen zijn niet het doel, maar een middel. En belangrijk is dat je je grenzen respecteert. Soms vertel ik iets over de achtergrond van yoga of een oefening, maar het belangrijkste is wat jij zelf ervaart en dat steeds weer afstemt met en in jezelf.

Ik geef les vanuit een Indiase traditie. Geleerd bij de Saswitha Opleiding voor Yoga en Wijsbegeerte. Later aangevuld met yogabijscholingen, zingevingstherapie bij de Academie voor Geesteswetenschappen in Utrecht en de yoga opleiding bij William Yang in Nijmegen, waar ik het begin leerde van de weg van moed en mededogen. En dat is een weg die ik graag op ga met jou en alle andere vrouwen in mijn lessen. 

Yantra

Een bijzondere vorm van yoga is het tekenen en schilderen van yantra’s. Samen met Irma Jaspers-van Dijk heb ik er een boek over geschreven. De titel is: “Yantra, een gestolde kosmische energie in vorm en kleur”. Het komt in november 2021 op de markt en het is een naslag werk en daarnaast een praktisch werkboek. Het maken van een yantra brengt je in de geheimen en de prachtige wereld van de kosmos, de planeten, astrologie en numerologie. Je leert wat jouw geboortedatum aan blauwdruk energie aan je heeft meegegeven en hoe je van die energie gebruik kunt maken.

Yantra komt uit de tantra en vormt samen met mantra een unieke manier om jezelf beter te leren kennen. 

Ervaringen van cursisten.

Cursisten in mijn praktijk zeggen:

“Astrid, nooit geweten van tevoren dat ik zo moe was, maar nu voel ik me een stuk beter”.

“Van jou heb ik geleerd dat als ik hyperventileer, ik toch veel hooi op mijn vork heb en dat er niks mis is met me. De adem is mijn richtingaanwijzer geworden.”

“Ik kan nu eindelijk eens mijn gedachten zien als van voorbijgaande aard en het wordt soms al stiller in mezelf”.

“Het ene uur yoga in de week neemt niemand me meer af”.

Er zijn zoveel wegen in yoga als dat er mensen zijn.

Grofweg kun je zeggen dat er twee soorten yoga zijn.
De eerste vorm is de populaire yoga bij een sportschool of een studio waarin de insteek fysieke beoefening van yoga is. En er zijn daarin talloze vormen van yoga. Je kunt kiezen uit trends en hippe vormen: hatha yoga, yin yoga, restorative yoga, power-yoga, vinyasa yoga, yoga met dieren, met of zonder yogamat, binnen of buiten, in de natuur op het gras, in de uiterwaarden of aan het strandje van de Waal, yoga op muziek of in stilte.

Men noemt het yoga doordat de nadruk ligt op de bekende  lichaamsoefeningen, zoals de zonnegroet, hondhouding, kaars. Het zijn de yoga poses of asana’s. Vaak, maar niet eens altijd, is er een combinatie met ademoefeningen en een ontspanning na afloop. Het lichaam wordt soepel en krachtig en er is op zijn minst een beleving van ontspanning. Deze vorm bestaat uit drie of vier onderdelen van het totale pad van yoga. Het pad van yoga bestaat uit acht stappen en had en heeft een ander doel. In dit uur tot een vorm van rust komen is belangrijk en mooi.

De andere vorm van yoga kun je vinden bij een yogadocent voor wie yoga een leefstijl is en die vaak een langdurig pad van beoefening is gegaan of (daarbij) een opleiding heeft gevolgd. Ik heb mijn opleiding vier jaar en meer gevolgd bij Saswitha (www.yoga-saswitha.nl) en bij andere gerenommeerde opleidingen in binnen- en buitenland. Yoga is voor mij een manier van leven geworden. Het achtvoudig pad van yoga, zoals lang geleden beschreven is door een wijsgeer die Patanjali heette is daarbij de leidraad. In die vorm is yoga bedoeld als middel om voorbij de beperkingen van het ego te komen en voorbij de drukte en het gedoe van de dag. De vraag die je erbij onderzoekt is: “Wie of wat ben ik nu echt?”. Ben ik die drukke doener, die van de ene naar de andere activiteit schiet of is er “iets” meer?

Begin gewoon

Als je begint met deze laatste vorm van yoga is alles nieuw. In mijn beleving is er geen onderscheid  tussen beginners en gevorderden in yoga. Dat is wennen als je dit voor het eerst hoort, maar yoga is het leven zelf en daarin zijn geen beginners en gevorderden.

Begin gewoon, je hebt een verlangen, een vraag en de enige manier om te ontdekken is iets te beginnen. Ervaar of yoga iets voor je is. Niet met een proefles, maar ga het aan en hoe langer je yoga beoefent, hoe meer je uit de beoefening kunt halen. Zie je lichaam en geest als een instrument. Het gaat om de aandacht die je in jezelf investeert. Niet door meer te gaan doen, maar door stiller en aandachtiger te worden. Hoe meer tijd je aan yoga besteedt, des te dieper worden je innerlijke ervaringen, des te groter je vreugde en innerlijke balans.

In mijn Yogapraktijk De Adempauze is het uitgangspunt: je veilig voelen, zodat je jezelf kunt zijn. Voel je veilig in de groep. Kom zoals je zelf graag wilt. Geen flitsende yogabroek, yogakleding, maar kleding waarin je je prettig voelt en gemakkelijk beweegt. Ook als yogadocente kies ik daarvoor. Yoga gaat niet om de materiële zaken, het gaat om: je lichaam en je geest te leren kennen en ontwikkelen.

De adem

De yoga verbindt de adem met het bewustzijn en het denken. Wist je dat je vrijwel nooit door beide neusgaten tegelijk ademt, maar dat je steeds iets sterker door een van de neusgaten ademt? Ben je je er bijvoorbeeld van bewust dat de adem steeds om de ongeveer anderhalf uur wisselt tussen het linker en rechter neusgat? Als je door je linkerneusgat ademt ben je intuïtief en gevoelsmatig scherper. Als je door je rechterneusgat ademt is je cognitieve kant meer actief. Door deze kennis toe te passen, kun je emoties reguleren, maar ook sterker voor de dag komen als zakelijkheid vna je gevraagd wordt.

Lig je ’s avonds te piekeren in bed, let dan eens op je adem. Door bijvoorbeeld de uitademingen langer te laten duren dan de inademingen en de adem rustig in de buik te laten ontstaan, krijg je vaak rust.

Mijn yogapraktijk heet niet voor niets “De Adempauze”. In de pauze van de adem (dus tussen het in- en uitademen en tussen het uit- en inademen) is een natuurlijke stilte waarneembaar, hoe kort het moment ook is. Daar is de natuurlijke stilte zo diep, dat ook de gedachten stilvallen.  Als je je concentreert op zulke oefeningen, valt het denken stil en dat heet meditatie.

Mantra
Aum asatoma sat gamaya
Tamaso ma, jyotir gamaya,
Mrityorma, amritam gamaya
Aum shanti shanti shantihi

 

Leid me van onwetendheid naar kennis
Leid me van duisternis naar licht
Leid me van de dood naar onsterfelijkheid
Aum vrede, vrede, vrede
yoga-lotusbloemen-adempauze
de-adempauze

Astrid Eijgenberger

Email: eijgenberger@live.nl

Telefoon 06-44832900